Hình thành và Phát triển

Nhạc jazz đã có mặt tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975 trong các câu lạc bộ (club) của Mỹ tại Sài Gòn. Mặc dù trước những năm 50—60 thế kỷ trước, Jazz đã được chơi bởi những người nhạc công Việt Nam ở miền Bắc, tuy nhiên phong trào nhạc Jazz lúc đó chưa thực sự phát triển cho đến khi Jazz “đổ bộ” vào miền Nam Việt Nam cùng quân đội Hoa Kỳ (khoảng 1964-1965) vào thời kỳ Chiến tranh Việt Nam (1955-1975). Như vậy, nhạc Jazz có lẽ đã bắt đầu hình thành ở Việt Nam từ thời Pháp thuộc với một trong những nơi chuyên tổ chức các buổi biểu diễn nhạc Jazz là khách sạn Sofitel Legend Metropole tại thủ đô Hà Nội.

Vào khoảng từ năm 1989, các band nhạc Jazz của Pháp được gửi sang giao lưu văn hóa tại Việt Nam. Bên cạnh việc biểu diễn âm nhạc, họ tổ chức các buổi hội thảo và các lớp dạy căn bản về Jazz. Khi về nước, họ gửi lại tài liệu về Jazz cho Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) và thỉnh thoảng có các chuyến thăm Việt Nam cùng Jazz. Có nhiều nghệ sỹ Việt Nam đã chơi Jazz trước đó nhưng chủ yếu là tự tìm hiểu và tập chơi bằng cảm giác tự nhiên của mình về Jazz. Những người được chọn để tham gia các buổi học đó, như nghệ sỹ saxophone Quyền Văn Minh, nhạc sỹ Quốc Trung, nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn, ngày nay đã trở thành những tên tuổi lớn về Jazz tại Việt Nam.[1]

Vào khoảng đầu những năm 1990, Nhạc viện Hà Nội quyết định đưa vào thử nghiệm việc đào tạo nhạc jazz và học sinh đầu tiên của chương trình 2 năm thử nghiệm đó, đồng thời được coi là người Việt trẻ tuổi nhất được đào tạo bài bản về jazz tại Việt Nam, là Phạm Tuấn Hùng – năm đó anh 12 tuổi. Bài báo cáo tốt nghiệp thành công của Tuấn Hùng sau 2 năm thử nghiệm đã củng cố thêm hy vọng và niềm tin cho những người thầy đã khởi xướng việc đào tạo nhạc jazz tại Việt Nam. Và từ đó đến khi jazz được chính thức đưa vào đào tạo tại Nhạc viện Hà Nội – nơi vốn được coi là chỉ dành cho nhạc cổ điển bác học, là cả một quá trình nỗ lực và đấu tranh của họ – những người khi đó đã nhìn thấy trước rằng jazz sẽ là thứ âm nhạc đưa người Việt hòa nhập với thế giới. Năm 2006, sau 16 năm thăng trầm và chỉ được coi như một “môn phụ”, Jazz chính thức có tên trong danh sách đào tạo chính quy của Nhạc viện Hà Nội, trực thuộc khoa Accordeon – Guitar – Nhạc Jazz.[2]

Phạm Tuấn Hùng biểu diễn Jazz khi anh 14 tuổi

Vào khoảng những năm 1996—2000, với tư duy cởi mở, trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân Đội (nay là Đại học Văn hóa Nghệ Thuật Quân đội) đã góp phần thúc đẩy phong trào nhạc Jazz phát triển với thế hệ lớp nghệ sỹ trẻ được đào tạo trong trường dưới sự dẫn dắt của lớp nghệ sỹ đầu tiên được tiếp xúc với Jazz như nhạc sỹ Đức Trịnh, nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn, nhạc sỹ Vũ Quang Trung, nhạc sỹ Vũ Hà…[3] Lớp người trẻ tuổi được đào tạo thời gian đó giờ đã là những nghệ sỹ, nhạc sỹ, nhạc công trưởng thành với hiểu biết và chuyên môn rất tốt về Jazz và hoạt động trong nhiều lĩnh vực âm nhạc — biểu diễn, thu thanh, sáng tác, hòa âm, giảng dạy…

Hiện tại nhạc Jazz tại Việt Nam đang trong thời gian tích lũy và chọn lọc các nhân tố mới — những nghệ sỹ trẻ thực sự say đắm Jazz và quyết tâm theo đuổi dòng nhạc này với sự kiên trì và đam mê vô hạn. Những nghệ sỹ Jazz hàng đầu ở Việt Nam như nghệ sỹ saxophone Quyền Văn Minh và nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn vẫn đang là hai trong số những người đi đầu về phát triển Jazz ở Việt Nam. Với việc tổ chức các buổi biểu diễn Jazz live hàng năm, thành lập các nhóm chơi Jazz chuyên nghiệp, tìm kiếm và đào tạo các nhân tố triển vọng cho Jazz Việt, hay sản xuất những album Jazz chất lượng cao—đều là những nỗ lực của họ trong sự nghiệp đưa Jazz đến với khán giả Việt và đóng góp vào sự phát triển của dòng nhạc này tại Việt Nam.

Trong một nền âm nhạc như hiện nay tại Việt Nam, đặt trong một xã hội đang chuyển động nhanh, con người có xu hướng sống nhanh hơn và tiêu thụ những âm thanh dễ nghe với ca từ không kích thích tư duy, nhạc Jazz Việt càng có cơ hội được chắt lọc những yếu tố tinh túy nhất qua quá trình nỗ lực vượt qua những khó khăn và thử thách về văn hóa và trình độ thưởng thức của công chúng. Nhạc Jazz ở Việt Nam đang ở giai đoạn phát triển không nhanh, tuy nhiên với định hướng cho Jazz Việt là sự kết hợp của Jazz với những yếu tố âm nhạc Việt truyền thống, Jazz hứa hẹn sẽ có chỗ đứng nhất định trong lòng công chúng nghe nhạc trong tương lai không xa. Và quan trọng nhất — sự sẵn sàng tiếp nhận, ủng hộ, tư duy rộng mở và ham muốn hiểu biết về Jazz của công chúng là một trong những yếu tố quyết định cho Jazz Việt phát triển lên một tầm mới.

____________________________________________________________________________________________
[1][3] Phỏng vấn với nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn bởi Vietnam Jazz Music Blog (7/2013)
[2] Phỏng vấn với nghệ sỹ Phạm Tuấn Hùng bởi Vietnam Jazz Music Blog (8/2013)

Advertisements
%d bloggers like this: